دفتر کل توزیع شده (Distributed Ledger) چیست؟

0

با بررسی مطالب آموزشی در حوضه ی بلاکچین حتما با مفاهیم دفترکل و دفترکل توزیع شده برخوردکرده اید, برای رسیدن به درک صحیح از فناوری بلاکچین آشنایی با این مفاهیم بسیار ضروریست .در این مقاله قصد داریم به زبان ساده به  توضیح دفترکل و دفترکل توزیع شده بپردازیم.

قبل از هرچیز بیایید بررسی کنیم دفتر کل چیست و از کجا امده؟


دفترکل چیست؟


در علم حسابداری دفتر کل (Ledger) ، دفتری است که در ان حساب ها از قبیل بدهی ها،بستانکاری ها ،مانده حساب و…  بصورت تفکیک نگهداری می شوند .درواقع تمام اطلاعات و تراکنش های مالی یک سازمان در دفترکل  که به انتخاب آن سازمان می تواند  بصورت کاغذی وسنتی  یا یک پایگاه داده ی پیشرفته باشد ذخیره می شود تا درصورت لزوم بتوان از آن برای بررسی امور استفاده کرد.

دفترکل در زندگی روزمره ی ما نیز در ثبت حساب هایمان کاربرد زیادی دارد ،درمیان مردم به آن دفتر حساب و کتاب هم گفته می شود.

یکی از شکل های رایج  دفتر کل بصورت زیر است :

مروری بر تاریخچه

 انسان ها در طول تاریخ با استفاده از روش های مختلف از دفتر کل استفاده می کردند :

  • تخته های سفالی : با ابداع خط انسان ها در ابتدا از لوح های گلی برای نوشتار استفاده می کردند .
  • پاپیروس : پاپیروس یا قرطاس گونه ابتدایی کاغذ بوده ‌است و از گیاهی به نام پاپیروس که گونه ای از نی است تهیه می‌شد .در واقع ثبت اطلاعات  در آن به مراتب آسان تر از تخته های سفالی  بود.
  • چوب خط : یک وسیله حافظه باستانی بود که برای ثبت و مستند کردن اطلاعات یا حتی پیام ها استفاده می شد.
  • کاغذ : پس از ابداع کاغذ انسان ها برای سال هاست که از آن برای ثبت حساب های خود استفاده می کنند اگرچه با پیشرفت تکنولوژی ابزارهای کارآمدتری برای ثبت اطلاعات به وجود آماده اند اما این مورد هنوز در بین مردم رایج است البته که برای ثبت اطلاعات در مراکز بزرگ، استفاده از کاغذ دارای معایب و محدودیت های زیادی است و تقریبا منسوخ شده .
  • ثبت دیجیتالی اطلاعات : پیدایش رایانه تمام محدودیت ها و معایب روش های  قبل را از بین برد و به روشی  واحد برای ثبت حساب ها در مراکز و ارگان ها تبدیل شد،در این روش اطلاعات بصورت متمرکز بر روی یک رایانه یا یک سرور ذخیره می شود   اگر چه با دیجیتالی شدن دفاتر کل تحولات بزرگی در ثبت اطلاعات رخ داده اما این مورد نیز دارای معایبی است.

معایب دفتر کل متمرکز

بیایید با یک مثال به این موضوع بپردازیم ،بانک نیز مانند هر موسسه و سازمان دیگری تمامی اطلاعات و حساب های مشترایان خود را بر روی  دفترکل خود ثبت می کند ،بانک تنها نهادی است که بعنوان دارنده ی دفتر کل،به آن دسترسی دارد. چنان چه سرویس آن بانک به هر دلیلی دچار اختلال یا مشکل شود ،کاربران به اطلاعات و موجودی خود  دسترسی نخواهند داشت و نمی توانند تراکنشی انجام دهند از طرف دیگر اگر دفتر کل آن بانک توسط شخصی مورد حمله قرار گیرد امکان سوءاستفاده از حساب کاربران وجود دارد که این ضعفی بزرگ است.


دفتر کل توزیع شده چیست؟


با استفاده از این تکنولوژی دفترکل بین کاربران که از لحاظ جغرافیایی در جاهای مختلف،کشورها یا موسسات گسترده شده اند توزیع می شود و یک کپی از پایگاه داده ی اصلی در اختیار عضو های شبکه (Node) قرار می گیرد  .وقتی تراکنشی در شبکه انجام می شود هر عضو در شبکه  هر تراکنش را پردازش می کند و درصورت تایید اکثریت، آن تراکنش ثبت می شود. پس اطلاعات دیگر بر روی یک سرور ذخیره نمی شود بلکه بین تعداد زیادی سیستم توزیع می شود که این امکان تغییر یا حذف اطلاعات توسط اشخاص خاص را تقریبا غیر ممکن می کند و امنیت شبکه را تا حد زیادی بالا می برد .

به عنوان مثال در نمونه ای که در بالا برای معایب دفترکل متمرکز مثال زدیم فرض کنید که چندین بانک تصمیم بگیرند اطلاعات و تراکنش‌های کاربران خود را به ‌صورت توزیع شده داخل یک شبکه بین یکدیگر به اشتراک بگذارند و هر کدام یک نسخه‌ از آن را ذخیره و نگهداری کنند و در صورت انجام تراکنش توسط کاربران، تراکنش ها توسط اعضای شبکه یا همان بانک ها نظارت و تایید شود در این صورت اعضای شبکه بر صحت تراکنش های ثبت شده توسط یکدیگر نظارت دارند و از طرف دیگر اگر اخلالی در سرویس یک بانک ایجاد شود کاربران می توانند از طریق بانک های دیگر به حساب خود دسترسی داشته باشند و تراکنش خود را انجام دهند .از آن جایی که دفتر کل دیگر در یک سرور یا سیستم متمرکز نیست و بین تعدا بی شماری از سیستم ها به اشتراک گذاشته می شود آن را دفتر کل توزیع شده می نامند.

البته مثال بالا برای درک بهتر مفهوم دفتر کل توزیع شده بود، از آنجا که در دفترکل توزیع شده هیچ نیازی به عامل واسطه مانند بانک برای نگهداری و تایید اطلاعات و تراکنش ها نیست و اطلاعات بین تمامی اعضای شبکه (Node) به اشتراک گذاشته می شود، از هزینه ها و واسطه های اضافی اجتناب می شود .


 کاربرد های دفتر کل توزیع شده


اگرچه در این مقاله به کاربرد دفترکل توزیع شده در استفاده ی بانکی و تراکنش های مالی پرداخته شد اما کاربرد های این فناوری فقط محدود به خدمات مالی نمی شود

دفتر کل توزیع شده در هر جایی که با داده و اطلاعات سر و کار دارد می تواند استفاده شود در ادامه به بررسی برخی از کاربرد های آن می پردازیم.

  • انتخابات : داده های مربوط به آرا در شبکه ،توزیع می شود و این امکان دستکاری و تقلب را از بین می برد .این امکان در مقیاس کوچک درغرب ویرجینیا با استفاده از تکنولوژی بلاک چین صورت گرفت. این امکان  در تلفن همراه و سرورهای back end  تعبیه شده بود و افرادی که حتی در یک ماموریت دورافتاده در افغانستان بودند هم امکان شرکت در انتخابات را داشتند.
  • پزشکی و سلامت: می توان از آن در پزشکی و سلامت، در ثبت اطلاعات مربوط به بیماران و تمامی سوابق بیماری آن ها استفاده کرد .
  • املاک: می توان برای ثبت اطلاعات خرید و فروش در املاک مورد استفاده قرار گیرد با اینکار امکان تغییر یا دستکاری اطلاعات و سوء استفاده از بین میرود و این امکان را فراهم می‌کند تا تراکنش‌ها میان مالک و مستاجر به طور مستقیم صورت پذیرد و اشخاص واسطه در این بین حذف شده و اطمینان حاصل شود که سوابق این تراکنش‌های مالی به شیوه کاملا شفافی ثبت می شود. این امکان از بروز هرگونه کلاهبرداری، زمین‌خواری و… جلوگیری می‌کند.

البته کاربردهای دفتر کل توزیع شده بسیار فراتر از موارد فوق است. ما به جهت آشنایی در بالا سه نمونه از  آن را ذکر کردیم.

نتیجه گیری

یکی از اشتباهات رایجی که بین مردم وجود دارد این است که دفترکل توزیع شده همان بلاکچین است، درواقع بلاکچین یک فناوری است که  از این امکان استفاده میکند. همه ی دفاتر کل توزیع شده لزوما نباید از زنجیره ی بلوک ها برای ذخیره ی اطلاعات استفاده کنند  یک نمونه ی دیگر که از دفتر کل توزیع شده استفاده می کند، تنگل (Tangle) نام دارد  که درواقع رشته ای از تراکنش ها می‌باشد که به یکدیگر متصـل اند و از طریق شبکــه غیرمتمرکزی از نودها  ذخیره شده اند.

اکنون که با مفهوم دفتر کل توزیع شده و کاربردهای آن آشنا شدیم می توانیم مزیت های آن را نسبت به نقص های سیستم متمرکز بهتر درک کرده و در جهت پیشبرد و ارتقای هر چه بیشتر این تکنولوژی نوپا تلاش کنیم چرا که این تکنولوژی گامی است بلند به سوی امنیت و شفافیت هر چه بیشتر در دنیای اقتصاد امروز.

 

 

امکان نظردهی غیر فعال شده.